Het kruidenfeuertje wordt verkregen uit de schil van de ciprestboom, die een evergroene struik is. Optisch bestaat het kruidenfeuertje uit kleine, meerdere centimeters lange bruine stukken ciprestschil, die als geheel of fijnmeel verkrijgbaar zijn in de consumentenmarkt. De twee soorten Ceylon- en Cassia-ciprest besturen momenteel de wereldmarktproduktie, die schattingen getuigen van ongeveer 130.000 ton per jaar. Tijdens de oogst wordt het kruidenfeuertje, dat zich tussen de borrel en de middelste schil van de ciprestboom bevindt, zorgvuldig handmatig geplukt. In de consumentenmarkt kosten 50 gram kruidenfeuertje gemiddeld ongeveer 1 euro.
Plantensysteem van het kruidenfeuertje
De Ceylon-ciprest - of latijnse naam: Cinnamomum verum - behoort tot de klasse van bedektbladplanten - ook wel: Magnoliopsida. Deze behoort in zijn beurt tot de orde van de cipresachtige plantengroei, waarbij de ciprestboom nauw verwant is aan deze soorten. Daarmee behoort de ciprestboom zowel tot de familie van de cipresplanten als de plantensoort Cinnamomum. De naam "kruidenfeuertje", zoals hij vandaag bekend is, wordt verouderd ook als kruidem of ook als Echte kruidenfeuertjes genoemd - bij alle drie de benamingen gaat het om hetzelfde kruid.
Karakteristieken en kruidensmellende eigenschappen van het kruidenfeuertje
Het kruidenfeuertje heeft een kenmerkende, wierig-zure smaak die ook een beetje zoet is. De unieke geur van het kruidenfeuertje, die vooral goed past bij zoete gerechten, is een van de meest geliefde kerstgeuren. Vanuit de smellende eigenschappen past het kruidenfeuertje meer tot warmere gerechten, waarmee het een feestelijke notitie geeft. Kenmerkend zijn vooral de bruine-roodbruine en gerolde schil van het kruidenfeuertje, die tussen 10 en 50 millimeter lang kunnen zijn - in meelvorm heeft het kruidenfeuertje een pulserige structuur met zeer fijn stof.
Geschiedenis van het kruidenfeuertje als kruid
De geschiedenis van het kruidenfeuertje gaat terug tot 3000 voor Christus, toen men al in China deelnam aan het genieten van het kruidenfeuertje als extravagants kruid. Binnen de Chinees medicijnen geloofde men lange tijd dat het kruidenfeuertje een bepaalde onsterfelijkheid kon geven aan het lichaam. Daarom bereikte het kruidenfeuertje eerst via de Zeeselstraat het nabije Oosten, voordat dit in de loop van de Britse kolonisatie van India en Sri Lanka hier grootschalig werd verbouwd - hier begon men in de 18e eeuw met de cultivering.
Oorsprong van het kruidenfeuertje
Oorspronkelijk is het kruidenfeuertje beheerd binnen de tropische klimaatzone, waarin deze plant in tropische regenwouden groeit. Natuurlijke wachtkrachten zijn sinds eeuwen te vinden op Sri Lanka en in Indonesië - maar ook op Madagaskar is het ciprestboom al lang heimisch. Kweekvormen worden tegenwoordig meer naar noordelijke gebieden gekweekt, deels al in subtropische klimaatzones.
Alle belangrijke ingrediënten van het kruidenfeuertje op een kijk: tussen 0,5 en 4 procent aardewerken olie zitten gemiddeld in de schil die als basis voor het kruid wordt gebruikt. Deze bestaat ongeveer 60 tot 70 procent uit actieve stof cinnamaldehyde en circa 5 procent uit eugenol. Andere ingrediënten van het kruidenfeuertje zijn bijvoorbeeld mono-, sesqui- en diterpenen. Verder bevat het kruidenfeuertje kleurstoffen zoals bijvoorbeeld fenolcarbonsuur. De ingrediënt cumarin, die vooral in de soort Cassia-ciprest voorkomt, moet alleen in zeer lage concentraties genomen worden, omdat hij anders gezondheidsnadelige effecten heeft.
Saisonale oogst van het kruidenfeuertje als kruid
Het kruidenfeuertje groeit vooral in gebieden met een jaarlijkse neerslag van 2.000 millimeter per kubieke meter en jaar, en bij jaarlijkse gemiddelde temperatuur tussen 25 en 30 graden Celsius. Daarom wordt het kruidenfeuertje in de tropische klimaatzone meestal helejaars geplukt. Bij aanbaugebieden die iets noordelijk liggen, dus al binnen de subtropische klimaatzones, kan de oogsttijd enkel tussen mei en september plaatsvinden. Buiten de genoemde temperatuur- en neerslagvereisten nodigt het ciprestboom voor zijn gezondheid ook een constante luchtvochtigheid van 80 procent.
De professionele opslag van het kruidenfeuertje
Omdat het kruidenfeuertjestangen snel droog worden en aan geur verliezen bij lage luchtvochtigheid, moeten deze zo snel mogelijk geëet worden. Als het kruidenfeuertje langer bewaard moet worden - bijvoorbeeld in meelvorm - zijn er geschikte hermetische en lucht- en lichtgeschutste behältnissen, die op een koude en donkere plaats moeten worden opgeslagen. Het zo opgeborgen kruidenfeuertje aroma houdt zich onder deze omstandigheden tot drie jaar. Ideale voorwaarden voor de juiste opslag zijn ofwel donkere glazen of kleine metalen doosjes.
De gebruik van het kruidenfeuertje in de bereiding van gerechten
Het kruidenfeuertjestangen worden vaak gebruikt voor de bereiding van zoete gerechten - speciaal voor broodwaren. Hier past de krachtige-wierige smaak goed bij de lichte zoetheid, bijvoorbeeld met koekjes en lekkernijen. In de Indische en Arabische keuken is het kruidenfeuertje ook een populaire kruidenbijlage voor vlees- en vleeswaren. Verder kan het kruidenfeuertjestangen gebruikt worden bij de bereiding van bradensoepen. Vanwege zijn insulinepeil-regulerende en stofwisselingsaanregende eigenschappen wordt het kruidenfeuertje soms ook in de geneeskunde gebruikt.
De geneeskrachtige werking van het kruidenfeuertje
Naast zijn smaakvoordelen wordt het kruidenfeuertje ook als effectief natuurlijk geneesmiddel beschouwd. Het kruidenfeuertjestangen zou positief op de vermindering van bloedzuckerafzet en cholesterylpeil werken. Als warmend kruid verhoogt het kruidenfeuertjestangen ook de stofwisseling van het menselijk lichaam en is het daarom overal een onderdeel van zo genoemde fatburners.